Hastadan alınan kan uygun şekilde işlenerek trombositlerin göreceli olarak yoğunlaştırıldığı bir plazma fraksiyonu elde edilir.
Trombositler yalnızca pıhtılaşmada görev almaz; aynı zamanda doku onarımı ve hücresel iletişimle ilişkili birçok biyolojik mediatör taşırlar.
PRP'nin tedavi mantığının önemli bölümü bu biyolojik özellikten kaynaklanır.
Ancak sınırlarını doğru tanımlamak gerekir:
PRP kök hücre tedavisi değildir, yeni saç folikülü oluşturmaz, dolgu gibi yapısal hacim sağlamaz ve yüz sarkmasını anatomik olarak düzeltmez.
Doğru sonuç için doğru endikasyon gerekir.
PRP Nedir?
PRP, İngilizce Platelet-Rich Plasma ifadesinin kısaltmasıdır.
Türkçede trombositten zengin plazma olarak tanımlanır.
Genel olarak:
- Hastadan kan alınır.
- Kan uygun yöntemle işlenir.
- Kan bileşenleri ayrıştırılır.
- Hedeflenen trombositten zengin plazma fraksiyonu elde edilir.
- Hazırlanan PRP endikasyona göre uygulanır.
Hastanın kendi kanından elde edildiği için otolog bir tedavidir.
PRP Nasıl Etki Eder?
Trombositler, pıhtılaşmadaki rollerinin yanında çeşitli biyolojik sinyal molekülleri içeren granüllere sahiptir.
Bu mediatörler;
- Hücresel sinyal
- Yara iyileşmesi
- Anjiyogenez
- Fibroblast aktivitesi
- Ekstrasellüler matriks remodeling'i
- Doku onarımı
ile ilişkili süreçlerde rol oynayabilir.
PRP kullanımının biyolojik mantığı bu özelliklere dayanır.
Ancak bu durum PRP'nin her dokuyu “yenilediği” veya yaşlanmayı tersine çevirdiği anlamına gelmez.
Her PRP Aynı mıdır?
Hayır.
PRP preparatları:
- Trombosit konsantrasyonu
- Lökosit içeriği
- Eritrosit kontaminasyonu
- Plazma miktarı
- Santrifüj protokolü
- Aktivasyon yöntemi
- Kullanılan hazırlama sistemi
bakımından farklı olabilir.
Dolayısıyla iki farklı yerde yapılan ve ikisine de “PRP” denilen tedavilerin biyolojik özellikleri aynı olmak zorunda değildir.
PRP tek bir standart ürün değil, bir tedavi kategorisidir.
PRP Hangi Amaçlarla Kullanılabilir?
Seçilmiş hastalarda PRP;
- Yüz cilt kalitesi
- İnce cilt tekstürü
- Göz çevresi cilt kalitesi
- Saçlarda incelme ve bazı saç dökülmesi tipleri
- Dermapen ile kombine tedaviler
- Akne skarı tedavisinde yardımcı uygulamalar
- Seçilmiş cerrahi ve travmatik skarlar
- Doku onarımına yönelik bazı uygulamalar
içerisinde değerlendirilebilir.
Ancak bütün bu problemlere aynı PRP protokolü uygulanmaz.
Yüze PRP
Yüzde PRP özellikle belirgin hacim değişikliğinden ziyade:
- Cilt kalitesi
- İnce tekstür
- İnce yüzeyel çizgiler
- Genel cilt görünümü
üzerine odaklanan tedavi planlarının bir parçası olabilir.
Ancak PRP;
- Dolgunun
- Botoksun
- Fraksiyonel lazerin
- Facelift'in
yerine geçen tek bir “gençleştirme tedavisi” değildir.
Her yöntem farklı anatomik problemi hedefler.
Göz Altına PRP
“Göz altı problemi” tek bir tanı değildir.
Koyu veya yorgun görünümün altında:
- İnce deri
- Pigmentasyon
- Damar görünürlüğü
- Tear trough
- Orbital yağ torbası
- Malar ödem
- Festoon
- Deri gevşekliği
bulunabilir.
PRP seçilmiş cilt kalitesi problemlerinde değerlendirilebilir; ancak bu anatomik problemlerin tamamını düzeltmez.
PRP Göz Altı Torbasını Geçirir mi?
Hayır.
Gerçek göz altı torbası orbital yağ dokusunun belirginliği veya prolapsusu nedeniyle oluşabilir.
PRP bu yağı ortadan kaldırmaz veya anatomik olarak yeniden konumlandırmaz.
Sorun yapısal olduğunda blefaroplasti gibi farklı tedaviler gerekebilir.
Saç PRP
Saç dökülmesi PRP'nin önemli kullanım alanlarından biridir.
Saç PRP'nin temel amacı, fonksiyonel saç foliküllerinin hâlâ mevcut olduğu seçilmiş hastalarda folikül çevresindeki biyolojik ortamı desteklemektir.
Özellikle foliküllerin tamamen kaybolmadığı fakat miniatürizasyonun geliştiği saç incelmelerinde değerlendirilebilir.
Buradaki en önemli ayrım şudur:
PRP mevcut ve canlı bir saç folikülünü destekleyebilir; kalıcı olarak kaybolmuş bir saç folikülünün yerine yeni folikül oluşturmaz.
Bu nedenle saç PRP yapılmadan önce saç dökülmesinin nedeninin belirlenmesi önemlidir.
Androgenetik Alopeside PRP
PRP'nin saç alanındaki önemli endikasyonlarından biri androgenetik alopesi, yani erkek ve kadın tipi saç dökülmesidir.
Uygun hastalarda tedavi;
- Mevcut foliküllerin desteklenmesi
- Miniatürize saçların desteklenmesi
- Saç yoğunluğunda iyileşme
- Saç tellerinin kalınlığının desteklenmesi
- Mevcut saçların korunmasına yönelik tedavinin desteklenmesi
amacıyla daha geniş bir saç dökülmesi yönetiminin parçası olabilir.
Ancak bireysel yanıt değişir.
PRP androgenetik alopesinin altında yatan progresif biyolojik süreci ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle “saç dökülmesini kalıcı olarak bitiren tedavi” şeklinde sunulmamalıdır.
Erkeklerde Saç PRP
Erkek tipi saç dökülmesinde:
- Frontal saç çizgisi
- Frontotemporal alan
- Orta saçlı deri
- Verteks
farklı derecelerde etkilenebilir.
PRP açısından önemli noktalardan biri bölgede fonksiyonel foliküllerin bulunup bulunmadığıdır.
Miniatürize saçların bulunduğu bir bölge ile uzun süredir tamamen açık olan bir alan aynı değildir.
Kadınlarda Saç PRP
Kadınlarda saç incelmesinin nedeni değerlendirilmelidir.
Olası nedenler arasında:
- Kadın tipi androgenetik alopesi
- Telogen effluvium
- Beslenme eksiklikleri
- Endokrin problemler
- İlaç ilişkili saç dökülmeleri
- İnflamatuar saçlı deri hastalıkları
- Skatrisyel alopesiler
bulunabilir.
Altta yatan tıbbi problemden şüpheleniliyorsa PRP, gerekli araştırmanın yerine geçmemelidir.
Erken Dönem Saç İncelmesinde PRP
PRP'nin biyolojik mantığı özellikle foliküllerin hâlâ mevcut olduğu fakat miniatürize olmaya başladığı durumlarda daha anlamlıdır.
Miniatürizasyonla birlikte saç telleri zaman içerisinde:
- İncelebilir
- Kısalabilir
- Daha az görünür hale gelebilir
Bu durumda amaç mevcut folikülü desteklemektir.
Ancak tamamen kaybolmuş folikül için durum farklıdır.
Folikülü desteklemek ile yeni folikül oluşturmak aynı şey değildir.
Saç PRP Yeni Saç Çıkarır mı?
Bu soru doğru şekilde cevaplanmalıdır.
Fonksiyonel ve miniatürize foliküllerin bulunduğu seçilmiş hastalarda saç yoğunluğu veya saç teli özelliklerinde iyileşme görülebilir.
Ancak PRP:
kalıcı olarak kaybolmuş saç foliküllerinin bulunduğu tamamen açık alanda yeni folikül oluşturmaz.
Dolayısıyla ileri derecede foliküler kayıp ile erken dönem miniatürizasyon birbirinden ayrılmalıdır.
Saç PRP mi, Saç Ekimi mi?
Birbirlerinin doğrudan alternatifi değildir.
Saç PRP
Mevcut ve canlı folikülleri desteklemeyi amaçlar.
Saç Ekimi
Donör bölgedeki canlı foliküler ünitelerin, foliküler replasman gereken bölgelere taşınmasını sağlar.
Bu nedenle ileri ve kalıcı folikül kaybında PRP saç ekiminin yerine geçmez.
Buna karşılık erken dönemde diffüz incelmesi olan her hastanın da otomatik olarak saç ekimine ihtiyacı yoktur.
Saç Ekimi Sonrası PRP
PRP seçilmiş hastalarda saç ekimi çevresindeki tedavi planına yardımcı yöntem olarak eklenebilir.
Ancak burada kavramları ayırmak gerekir.
Ekilen saçları oluşturan:
PRP değil, nakledilen canlı saç folikülleridir.
Saç ekiminin sonucu esas olarak:
- Hasta seçimi
- Donör alan özellikleri
- Cerrahi planlama
- Foliküler ünitelerin korunması
- Greft sağkalımı
- Alıcı alan planlaması
gibi faktörlerle ilişkilidir.
PRP kullanılıyorsa yardımcı bir tedavi olarak değerlendirilmelidir.
Her Saç Dökülmesine PRP Yapılır mı?
Hayır.
Saç dökülmesi çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Örneğin:
- Androgenetik alopesi
- Telogen effluvium
- Alopecia areata
- İnflamatuar saçlı deri hastalıkları
- Skatrisyel alopesi
- Beslenme eksiklikleri
- Endokrin hastalıklar
- İlaç ilişkili saç dökülmeleri
aynı problem değildir.
Özellikle inflamatuar veya skatrisyel alopesiden şüpheleniliyorsa yalnızca kozmetik PRP yapmak yerine uygun tanısal değerlendirme gerekir.
PRP ve Dermapen
PRP ile Dermapen sıklıkla birlikte kullanılabilir.
Ancak mekanizmaları farklıdır.
Dermapen
Kontrollü mekanik mikrotravma oluşturur.
PRP
Hastanın kendi kanından hazırlanmış trombositten zengin plazma sağlar.
Seçilmiş hastalarda kombine kullanılabilirler.
Ancak:
İki tedavinin birlikte uygulanması otomatik olarak daha iyi tedavi anlamına gelmez.
Kombinasyonun klinik bir nedeni olmalıdır.
PRP ve Fraksiyonel Lazer
Fraksiyonel lazer kullanılan teknolojiye göre kontrollü termal ve/veya ablatif doku etkisi oluşturur.
PRP bu resurfacing etkisini oluşturmaz.
Bu nedenle PRP ve fraksiyonel lazer birbirinin alternatif versiyonları değildir.
Seçilmiş durumlarda farklı amaçlarla aynı tedavi planında bulunabilirler.
PRP Akne İzlerine İyi Gelir mi?
Seçilmiş akne skarı tedavilerinde yardımcı yöntem olabilir.
Ancak önce skar morfolojisi değerlendirilmelidir.
Rolling Scar
Fibröz tethering varsa subcision gerekebilir.
Ice-Pick Scar
Fokal tedavi gerekebilir.
Boxcar Scar
Tedavi derinliğine ve morfolojisine göre değişir.
Tedavide ayrıca:
- Fraksiyonel lazer
- Dermapen
- Fokal kimyasal yöntemler
- Hacim restorasyonu
gibi seçenekler kullanılabilir.
PRP tabana yapışık bir skarı mekanik olarak serbestleştirmez.
PRP ile Skin Booster Arasındaki Fark
İçerikleri tamamen farklıdır.
PRP → hastanın kendi kanından hazırlanır.
Skin booster → üretilmiş enjeksiyon materyalidir.
Skin booster'lar sıklıkla hidrasyon ve ince cilt kalitesini hedeflerken PRP'nin tedavi mantığı trombosit ilişkili biyolojik sinyaller üzerinden değerlendirilir.
Birinin herkeste diğerinden daha iyi olduğu söylenemez.
PRP ile Somon DNA / PN / PDRN Arasındaki Fark
Aynı tedaviler değildir.
PRP → hastanın kendi kanından elde edilir.
PN/PDRN → üretilmiş nükleotid bazlı materyallerdir.
“Somon DNA” olarak adlandırılan ürünler genel olarak PN/PDRN ilişkili ürün grubunda değerlendirilir.
PRP ile NCTF ve Jalupro Arasındaki Fark
NCTF ve Jalupro hazır üretilmiş enjeksiyon formülasyonlarıdır.
PRP ise hastanın kendi kanından hazırlanır.
Hepsi geniş anlamda cilt kalitesi uygulamalarında karşımıza çıkabilse de:
- İçerikleri
- Mekanizmaları
- Tedavi amaçları
aynı değildir.
PRP ile Kollajen Stimülatörü Arasındaki Fark
PLLA ve CaHA üretilmiş biyostimülatif materyallerdir.
PRP ise otolog kan kökenli preparattır.
Hepsini yalnızca “kollajen yapan enjeksiyonlar” olarak değerlendirmek doğru değildir.
PRP ile Eksozom Aynı mı?
Hayır.
PRP → trombositten zengin plazma
Eksozom → hücreler tarafından salınan ekstrasellüler veziküller
anlamına gelir.
PRP içerisinde farklı biyolojik bileşenler ve ekstrasellüler veziküller bulunabilmesi, standart PRP'yi eksozom tedavisi yapmaz.
PRP Kök Hücre Tedavisi midir?
Hayır.
Standart PRP tedavisinde hastaya terapötik bir kök hücre popülasyonu verilmez.
Trombosit temelli tedavi ile hücresel tedavi aynı şey değildir.
PRP Yüzü Gerer mi?
Hayır.
PRP;
- SMAS'ı
- Jowl'u
- Desende yanak dokularını
- Retaining ligament ilişkilerini
- Belirgin deri fazlalığını
facelift gibi anatomik olarak yeniden konumlandırmaz.
Cilt kalitesinin iyileşmesi ile lifting aynı şey değildir.
PRP Kollajen Üretimini Artırır mı?
PRP ilişkili biyolojik sinyallerin fibroblast aktivitesi ve ekstrasellüler matriks remodeling'i üzerindeki etkileri araştırılmıştır.
Ancak yanıt:
- Hastaya
- Dokuya
- PRP preparatına
- Uygulama tekniğine
göre değişebilir.
Bu nedenle sabit ve garantili bir “kollajen artışı” vaat etmek doğru değildir.
Trombosit Sayısı Ne Kadar Fazlaysa PRP O Kadar İyi midir?
Her zaman değil.
PRP biyolojisi:
daha fazla trombosit = daha iyi sonuç
şeklinde basit bir formüle indirgenemez.
Preparatın lökosit içeriği, plazma özellikleri ve hazırlanma yöntemi de önemlidir.
PRP Nasıl Uygulanır?
Endikasyona göre PRP:
- Yüze doğrudan enjeksiyon
- Saçlı deriye enjeksiyon
- Dermapen ile kombine uygulama
- Seçilmiş diğer prosedürlerin parçası
olarak kullanılabilir.
Yüz, saçlı deri ve skarlar için tek bir standart enjeksiyon haritası yoktur.
Kaç Seans PRP Yapılır?
Herkes için geçerli tek bir sayı yoktur.
Tedavi planı:
- Tanı
- Anatomik bölge
- Problemin derecesi
- PRP preparatı
- Eş zamanlı tedaviler
- Hastanın yanıtı
üzerinden belirlenmelidir.
Sabit paket yaklaşımı yerine klinik yanıtın yeniden değerlendirilmesi daha anlamlıdır.
Saç PRP Kaç Seans Yapılır?
Saç PRP için de bütün hastalara uygulanabilecek tek bir protokol yoktur.
Özellikle androgenetik alopeside:
- Miniatürizasyon derecesi
- Dökülmenin ilerleme hızı
- Mevcut folikül yoğunluğu
- Eş zamanlı tedaviler
- Bireysel yanıt
tedavi planını etkiler.
PRP uzun dönemli saç dökülmesi yönetiminin bir parçası olarak düşünülebilir.
PRP Kalıcı mıdır?
Hayır.
Ciltte normal yaşlanma ve çevresel etkiler devam eder.
Androgenetik alopeside ise foliküler miniatürizasyona yol açan altta yatan biyolojik eğilim devam edebilir.
Bu nedenle uygun hastalarda klinik yanıta göre idame tedavisi değerlendirilebilir.
PRP'nin Riskleri Nelerdir?
Olası etkiler ve komplikasyonlar arasında:
- Ağrı
- Hassasiyet
- Morarma
- Ödem
- Kızarıklık
- Geçici kanama
- Enfeksiyon
- Lokal inflamatuar reaksiyonlar
ve uygulama bölgesine özgü komplikasyonlar bulunabilir.
PRP'nin hastanın kendi kanından hazırlanması bazı yabancı materyal ilişkili sorunlardan farklı bir risk profili oluşturur.
Ancak:
Otolog olması risksiz olduğu anlamına gelmez.
Dr. Fatih Ceran'ın PRP Yaklaşımı
PRP tedavisine:
“Kendi kanımdan olduğu için doğal; o halde yapalım.”
mantığıyla başlanmamalıdır.
Önce problem tanımlanmalıdır.
Yüzde:
Cilt kalitesi mi?
Pigmentasyon mu?
Mimik çizgisi mi?
Hacim kaybı mı?
Skar mı?
Doku desansı mı?
Deri fazlalığı mı?
Saçta ise:
Saç dökülmesinin tipi nedir?
Foliküller hâlâ canlı mı?
Miniatürizasyon var mı?
Skatrisyel bir süreç olabilir mi?
Altta yatan tıbbi neden var mı?
PRP ana tedavi mi, yardımcı tedavi mi?
Bu sorular cevaplandıktan sonra PRP;
- Dermapen
- Fraksiyonel lazer
- PN/PDRN
- Skin booster
- Kollajen stimülatörleri
- Dolgu
- Yağ enjeksiyonu
- Saç dökülmesine yönelik medikal tedaviler
- Saç ekimi
- Cerrahi
gibi seçeneklerle karşılaştırılabilir.
Doğru sıra:
tanı → anatomik/biyolojik problem → tedavi hedefi → yöntem → protokol → yeniden değerlendirme
olmalıdır.
PRP'nin değeri yalnızca hastanın kendi kanından hazırlanmasında değildir.
Doğru hastada, doğru endikasyon için kullanılması önemlidir.
PRP Hakkında Sık Sorulan Sorular
PRP nedir?
PRP, hastanın kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazmadır.
PRP kök hücre tedavisi midir?
Hayır. Standart PRP kök hücre tedavisi değildir.
PRP ile Somon DNA aynı mı?
Hayır. Somon DNA genellikle PN/PDRN bazlı üretilmiş ürünleri ifade eder; PRP hastanın kendi kanından hazırlanır.
Saç dökülmesine PRP yapılır mı?
Evet. Özellikle canlı foliküllerin bulunduğu seçilmiş saç incelmesi ve androgenetik alopesi hastalarında daha geniş tedavi planının bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Saç PRP yeni saç çıkarır mı?
PRP mevcut ve canlı folikülleri destekleyebilir. Kalıcı olarak kaybolmuş foliküllerin bulunduğu tamamen açık bir alanda yeni saç folikülü oluşturması beklenmez.
Saç PRP mi, saç ekimi mi daha iyidir?
Aynı problemi çözmezler. PRP mevcut folikülleri desteklemeyi, saç ekimi ise ihtiyaç duyulan bölgeye canlı foliküllerin taşınmasını amaçlar.
Saç ekimi sonrası PRP yapılabilir mi?
Seçilmiş hastalarda yardımcı tedavi olarak değerlendirilebilir; ancak ekilen saçları oluşturan PRP değil, nakledilen canlı foliküllerdir.
PRP göz altına yapılır mı?
Seçilmiş cilt kalitesi problemlerinde değerlendirilebilir. Ancak tear trough, yağ torbası, pigmentasyon, malar ödem ve festoon gibi farklı nedenler öncelikle ayırt edilmelidir.
PRP göz altı torbasını geçirir mi?
Hayır. Orbital yağ dokusunu ortadan kaldırmaz veya yeniden konumlandırmaz.
PRP akne izlerine iyi gelir mi?
Seçilmiş protokollerde yardımcı tedavi olabilir; ancak skar tipine göre subcision, fraksiyonel lazer, Dermapen veya başka yöntemler gerekebilir.
PRP kaç seans yapılır?
Herkes için geçerli sabit bir seans sayısı yoktur. Tanı, tedavi bölgesi ve hastanın yanıtına göre planlanmalıdır.
PRP kendi kanımdan olduğu için tamamen risksiz midir?
Hayır. Otolog olması bazı riskleri değiştirse de kan alma, enjeksiyon, enfeksiyon, morarma ve uygulama bölgesine özgü komplikasyonlar mümkündür.