Bu işlem mastektomi sonrasında yapılan basit bir meme büyütme ameliyatı değildir.
Rekonstrüksiyonda:
- Meme hacmi
- Meme tabanı
- Deri örtüsü
- Meme altı oluğu
- Projeksiyon
- Simetri
- Meme başı–areola kompleksi
birlikte değerlendirilir.
Tedavi seçimini yalnızca hastanın istediği meme büyüklüğü değil:
- Mastektominin tipi
- Kalan deri miktarı
- Meme başının korunup korunmadığı
- Göğüs duvarı anatomisi
- Önceki ameliyatlar
- Radyoterapi
- Gelecekte radyoterapi ihtimali
- Donör alanlardaki doku miktarı
- Karşı memenin anatomisi
- Genel sağlık durumu
- Onkolojik tedavi planı
belirler.
Temel prensip:
Meme rekonstrüksiyonu kanser tedavisinden bağımsız değil, onkolojik tedaviyle entegre şekilde planlanmalıdır.
Meme Rekonstrüksiyonu Nedir?
Meme dokusunun kısmen veya tamamen kaybedilmesi sonrasında meme formunun yeniden oluşturulmasıdır.
Rekonstrüksiyon:
- Mastektomiyle aynı seansta
- Aşamalı olarak
- Kanser tedavisinden aylar veya yıllar sonra
yapılabilir.
Meme:
- İmplant
- Hastanın kendi dokusu
- Otolog doku + implant
- Seçilmiş olgularda yağ greftleme
kullanılarak rekonstrükte edilebilir.
Her hasta için tek bir ideal yöntem yoktur.
Eş Zamanlı Meme Rekonstrüksiyonu
Mastektomi ile aynı cerrahi süreçte rekonstrüksiyonun başlatılmasıdır.
Seçilmiş hastalarda doğal meme deri zarfının bir bölümünün korunmasına olanak sağlayabilir ve hastanın memesiz geçirdiği dönemi azaltabilir.
Ancak her hasta için doğru seçenek değildir.
Kararda:
- Tümör özellikleri
- Mastektomi tipi
- Derinin dolaşımı
- Radyoterapi ihtimali
- Hastanın genel durumu
- Rekonstrüksiyon yöntemi
önemlidir.
Onkolojik güvenlik her zaman önceliklidir.
Gecikmiş Meme Rekonstrüksiyonu
Mastektomiden ve onkolojik tedavinin bir bölümünün veya tamamının bitmesinden sonra yapılan rekonstrüksiyondur.
Özellikle:
- Daha önce rekonstrüksiyonsuz mastektomi geçirmiş
- Radyoterapi tamamlamış
- Önceki rekonstrüksiyonunda sorun gelişmiş
- Rekonstrüksiyonu daha sonra tercih etmiş
hastalarda düşünülebilir.
Önemli nokta:
Mastektominin üzerinden yıllar geçmiş olması meme rekonstrüksiyonunun artık yapılamayacağı anlamına gelmez.
Skin-sparing Mastektomi
Onkolojik olarak uygun seçilmiş hastalarda meme dokusu çıkarılırken doğal meme deri zarfının önemli bir bölümü korunabilir.
Bu deri rekonstrüksiyon açısından çok değerlidir.
Ancak yalnızca ne kadar derinin bırakıldığı değil:
mastektomi sonrasında bu derinin ne kadar sağlıklı kanlanacağı
da önemlidir.
Nipple-sparing Mastektomi
Uygun hastalarda meme başı–areola kompleksi de korunabilir.
Bunun uygunluğu öncelikle onkolojik ve anatomik kriterlerle belirlenir.
Meme başının korunması normal duyunun da tamamen korunacağı anlamına gelmez.
Ayrıca:
- İskemi
- Parsiyel nekroz
- Pozisyon asimetrisi
gibi problemler oluşabilir.
İmplantla Meme Rekonstrüksiyonu
Meme hacmi implantla yeniden oluşturulabilir.
Temel olarak:
- Direkt implanta rekonstrüksiyon
- Tissue expander sonrası implant
şeklinde planlanabilir.
Hangi yöntemin uygun olduğu mevcut doku örtüsüne bağlıdır.
Direkt İmplanta Rekonstrüksiyon
Seçilmiş hastalarda mastektomi sırasında kalıcı implant doğrudan yerleştirilebilir.
Böylece planlanan cerrahi aşamaların sayısı azalabilir.
Ancak:
daha az ameliyat aşaması her zaman daha iyi rekonstrüksiyon anlamına gelmez.
Direkt implant için:
- Uygun deri zarfı
- Yeterli doku perfüzyonu
- Doğru implant seçimi
- Cep kontrolü
gerekir.
Doku Genişletici / Tissue Expander
Geçici olarak yerleştirilen ve meme örtüsünü kademeli olarak genişleten cihazdır.
İyileşme sonrasında aşamalı şekilde doldurulur.
Daha sonraki cerrahide genellikle kalıcı implantla değiştirilir.
Özellikle:
- Deri zarfının kademeli genişletilmesi gerektiğinde
- Doku koşulları belirsiz olduğunda
- Aşamalı yaklaşım avantajlı olduğunda
kullanılabilir.
Expander kalıcı meme implantı değil, rekonstrüksiyonun bir aşamasıdır.
Prepektoral ve Subpektoral Rekonstrüksiyon
Prepektoral
İmplant pektoralis major kasının önüne yerleştirilir.
Seçilmiş hastalarda:
- Pektoralisin korunması
- Animation deformitesinin önlenmesi
gibi avantajlar sağlayabilir.
Ancak yeterli yumuşak doku örtüsü önemlidir.
Subpektoral
İmplantın bir bölümü pektoralis major kasının altında bulunur.
Farklı bir doku örtüsü sağlarken:
- Kas ilişkili rahatsızlık
- Animation deformitesi
- Kas kasılırken meme şeklinde değişiklik
görülebilir.
İki plandan biri her hasta için mutlak olarak üstün değildir.
Otolog Meme Rekonstrüksiyonu
Hastanın kendi dokularının kullanılmasıyla meme oluşturulmasıdır.
Doku:
- Karın
- Sırt
- Uyluk
- Seçilmiş diğer donör bölgelerden
alınabilir.
İmplanttan farklı olarak transfer edilen doku, rekonstrükte memenin canlı dokusuna dönüşür.
DIEP Flep
DIEP, Deep Inferior Epigastric Perforator flebin kısaltmasıdır.
Alt karın bölgesindeki deri ve yağ dokusu, rektus abdominis kasını mümkün olduğunca koruyarak meme rekonstrüksiyonu için kullanılır.
Doku damarlarıyla birlikte tamamen ayrılır ve göğüs bölgesine taşınır.
Ardından mikrocerrahiyle damar bağlantıları yapılır.
DIEP ve TRAM Aynı mıdır?
Hayır.
İkisi de karın alt bölgesindeki dokuları kullanabilir.
Ancak DIEP flep perforatör damarlar üzerinden planlanarak rektus kasının korunmasını hedefler.
TRAM rekonstrüksiyonunda kullanılan tekniğe göre değişen miktarda rektus kası rekonstrüksiyona dahil edilir.
Mikrocerrahi Nedir?
Serbest flep vücuttan tamamen ayrıldığında kendi kan dolaşımını kaybeder.
Dokunun:
- Arteri
- Veni
göğüs bölgesindeki alıcı damarlara mikroskop altında bağlanır.
Böylece transfer edilen doku yeniden kanlanır.
Bu nedenle serbest flep meme rekonstrüksiyonu, memeye yalnızca yağ enjeksiyonu yapılmasından tamamen farklıdır.
TRAM Flep
Alt karın:
- Derisi
- Yağı
- Değişen miktarda rektus kası
meme rekonstrüksiyonunda kullanılabilir.
TRAM flebin meme rekonstrüksiyonunda önemli bir yeri vardır.
Ancak kas kullanımı nedeniyle abdominal duvar morbiditesi dikkate alınmalıdır.
Latissimus Dorsi Flebi
Sırttaki latissimus dorsi kası ve üzerindeki dokular kendi damar bağlantıları korunarak göğse taşınabilir.
Gerekli meme hacmine göre:
- İmplantla birlikte
- Seçilmiş olgularda otolog rekonstrüksiyonun bir parçası olarak
kullanılabilir.
Özellikle göğüs bölgesine sağlıklı ve iyi kanlanan doku getirilmesi gereken durumlarda değerlidir.
Diğer Otolog Flepler
Her hastada yeterli abdominal doku bulunmaz.
Seçilmiş hastalarda uyluk gibi farklı bölgelerden mikrocerrahi doku transferleri değerlendirilebilir.
Donör alan:
- Vücut yapısı
- Mevcut doku miktarı
- Eski ameliyat izleri
- İstenen meme hacmi
- Damar anatomisi
- Donör alan morbiditesi
dikkate alınarak seçilir.
Radyoterapi ve Meme Rekonstrüksiyonu
Burası planlamanın en önemli noktalarından biridir.
Radyoterapi:
- Deri elastikiyetini
- Mikrovasküler dolaşımı
- Fibrozisi
- Yara iyileşmesini
- Kapsül oluşumunu
- İmplant pozisyonunu
- Yumuşak doku kalitesini
etkileyebilir.
Bu nedenle daha önce radyoterapi alınmış olması veya gelecekte radyoterapi planlanması rekonstrüksiyon stratejisini ciddi şekilde değiştirebilir.
Radyoterapi ve İmplant
Radyoterapi almış seçilmiş hastalarda implant rekonstrüksiyonu mümkün olabilir.
Ancak:
- Kapsüler kontraktür
- Sertlik
- Deformasyon
- Deri problemleri
- İmplant ekspozisyonu
- Rekonstrüksiyon kaybı
gibi sorunların değerlendirilmesi gerekir.
Radyoterapi öyküsü küçük bir detay değildir.
Radyoterapi ve Otolog Doku
Radyasyona bağlı ciddi fibrozis ve doku hasarı bulunan hastalarda sağlıklı vaskülarize otolog doku özellikle değerli olabilir.
Yeni doku yalnızca hacim oluşturmakla kalmaz, hasarlı göğüs bölgesine daha sağlıklı bir yumuşak doku örtüsü de sağlayabilir.
Yağ Enjeksiyonu
Otolog yağ greftleme rekonstrüksiyonda:
- Kontur düzensizlikleri
- Üst pol geçişleri
- İmplant görünürlüğü
- Lokal yumuşak doku eksiklikleri
- Asimetriler
için kullanılabilir.
Bazı hastalarda aşamalı yağ enjeksiyonları gerekebilir.
Ancak:
yağ enjeksiyonu ile serbest flep rekonstrüksiyonu aynı şey değildir.
Serbest flepte kendi damar dolaşımı bulunan vaskülarize bir doku bloğu taşınır.
Yağ greftinde ise küçük yağ greftlerinin yeni bölgeden kanlanması gerekir.
Hibrit Meme Rekonstrüksiyonu
Seçilmiş hastalarda:
implant + otolog doku
veya
implant + yağ greftleme
kombinasyonları kullanılabilir.
Amaç daha fazla yöntem kullanmak değil, her yöntemi belirli bir anatomik problemi çözmek için kullanmaktır.
Parsiyel Meme Rekonstrüksiyonu
Her meme kanseri ameliyatı total mastektomi değildir.
Meme koruyucu cerrahi sonrasında:
- Hacim eksikliği
- Kontur çöküklüğü
- Meme başı deplasmanı
- Asimetri
kalabilir.
Seçilmiş hastalarda:
- Onkoplastik teknikler
- Lokal doku düzenlemeleri
- Yağ greftleme
- Diğer rekonstrüktif yöntemler
kullanılabilir.
Lumpektomi ve Radyoterapi Sonrası Deformite
Lumpektomi sonrası mevcut hafif deformite radyoterapinin etkisiyle:
- Fibrozis
- Hacim kontraksiyonu
- Deri çekintisi
- Meme deformasyonu
nedeniyle daha belirgin hale gelebilir.
Dolayısıyla tedavi yalnızca eksik hacmi doldurmak olmayabilir.
Skarlaşmış doku zarfı da tedavi planına dahil edilmelidir.
Meme Altı Oluğu
Inframammary fold memenin temel anatomik sınırlarından biridir.
Mastektomi veya önceki rekonstrüksiyon sonrasında:
- Kaybolabilir
- Yukarı çıkabilir
- Aşağı inebilir
- Asimetrik olabilir
- Belirsizleşebilir
Meme hacmini oluşturup alt sınırı kontrol etmemek doğal olmayan bir meme şekli oluşturabilir.
Dolayısıyla meme rekonstrüksiyonu yalnızca hacim değil, aynı zamanda sınır ve pozisyon rekonstrüksiyonudur.
Meme Başı ve Areola Rekonstrüksiyonu
Meme başı–areola kompleksi korunamadıysa daha sonraki bir aşamada rekonstrükte edilebilir.
Seçilmiş yöntemler:
- Lokal fleplerle meme başı oluşturulması
- Areola tatuajı
- Üç boyutlu medikal tatuaj
olabilir.
Genellikle meme mound'u ve pozisyonu stabil hale geldikten sonra planlanır.
Karşı Memeyle Simetri
Rekonstrükte meme karşı meme ile birlikte değerlendirilir.
Seçilmiş hastalarda karşı memeye:
- Dikleştirme
- Küçültme
- Büyütme
- Yeniden şekillendirme
uygulanabilir.
Ancak mükemmel simetri garanti edilemez.
İki Taraflı Meme Rekonstrüksiyonu
İki memenin de rekonstrükte edilmesi simetri kontrolünü değiştirebilir.
Ancak sağ ve sol:
- Göğüs kafesi
- Deri kalitesi
- Mastektomi zarfı
- Radyoterapi öyküsü
- İyileşme
açısından yine farklı olabilir.
Dolayısıyla bilateral rekonstrüksiyon otomatik olarak kusursuz simetri oluşturmaz.
Başarısız İmplant Rekonstrüksiyonu Sonrası
Önceki implant rekonstrüksiyonu:
- Enfeksiyon
- Ekspozisyon
- Kapsüler kontraktür
- Radyasyon hasarı
- Deri eksikliği
- İmplant malpozisyonu
- Tekrarlayan seroma
- Yetersiz yumuşak doku örtüsü
nedeniyle problemli hale gelebilir.
Revizyonun ilk sorusu:
“Hangi implantı koyalım?”
değil,
“İlk rekonstrüksiyon neden başarısız oldu?”
olmalıdır.
Altta yatan neden düzeltilmeden implantın değiştirilmesi aynı problemi yeniden oluşturabilir.
İmplanttan Otolog Dokuya Geçiş
Seçilmiş hastalarda problemli implant rekonstrüksiyonu otolog doku rekonstrüksiyonuna çevrilebilir.
Bu:
- İmplantın çıkarılması
- Kapsülün yönetimi
- Skarlı dokuların serbestleştirilmesi
- Vaskülarize otolog dokuyla rekonstrüksiyon
aşamalarını içerebilir.
Özellikle radyoterapi görmüş kompleks rekonstrüksiyonlarda değerli bir seçenek olabilir.
Meme Rekonstrüksiyonu ve Lenfödem
Meme kanseri tedavisinde aksiller cerrahi ve radyoterapi üst ekstremite lenfödemine katkıda bulunabilir.
Meme rekonstrüksiyonu ve lenfödem cerrahisi ilişkili fakat farklı rekonstrüktif problemlerdir.
Lenfödem için yapılan mikrocerrahi işlemler ayrıca değerlendirilmelidir.
Meme Duyusu
Mastektomi sonrasında meme ve meme başı duyusu önemli ölçüde değişebilir.
Zamanla belirli düzeyde duyu geri dönebilir ancak ameliyat öncesindeki normal duyunun tamamen korunacağı veya geri geleceği garanti edilemez.
Seçilmiş otolog rekonstrüksiyonlarda nörotizasyon ve duyu siniri rekonstrüksiyonu değerlendirilebilen alanlardır; sonuçlar değişkendir.
Meme Rekonstrüksiyonu Kanser Nüksünü Gizler mi?
Rekonstrüksiyon onkolojik takibin yerini tutmaz.
Takip:
- İlk tümörün özellikleri
- Kalan meme dokusu
- Mastektomi tipi
- Rekonstrüksiyon tipi
- Karşı meme
- Onkoloji önerileri
doğrultusunda devam eder.
Yeni gelişen kitle veya şüpheli deri değişikliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Meme Rekonstrüksiyonu Kanser Tedavisini Geciktirir mi?
Planlama, gerekli onkolojik tedavilerin önceliğini koruyacak şekilde yapılmalıdır.
Cerrahi komplikasyonlar tedavi zamanlamasını etkileyebileceğinden hasta seçimi ve multidisipliner planlama önemlidir.
Rekonstrüksiyon kanser tedavisinden bağımsız bir estetik ameliyat gibi planlanmamalıdır.
Meme Rekonstrüksiyonu Sonrası İyileşme
İyileşme yönteme göre büyük ölçüde değişir.
İmplant rekonstrüksiyonu ile abdominal mikrocerrahi serbest flep aynı ameliyat değildir.
Süreç:
- Rekonstrüksiyon tipi
- Tek veya çift taraflı olması
- Donör alan
- Radyoterapi
- Ek işlemler
- Bireysel iyileşme
tarafından belirlenir.
Daha sonra:
- Yağ enjeksiyonu
- Skar revizyonu
- Simetri ameliyatları
- Meme başı–areola rekonstrüksiyonu
gibi ek işlemler gerekebilir.
Bu nedenle meme rekonstrüksiyonunu bazen tek bir ameliyattan ziyade bir rekonstrüksiyon süreci olarak düşünmek daha doğrudur.
Meme Rekonstrüksiyonunun Riskleri
Yönteme göre:
- Kanama
- Hematom
- Seroma
- Enfeksiyon
- Gecikmiş yara iyileşmesi
- Deri veya meme başı nekrozu
- İmplant ekspozisyonu
- İmplant kaybı
- Kapsüler kontraktür
- İmplant malpozisyonu
- Asimetri
- Yağ nekrozu
- Donör alan problemleri
- İlgili yöntemlerde abdominal duvar zayıflığı
- Bulging veya herni
- Mikrovasküler tromboz
- Parsiyel veya total flep kaybı
- DVT veya pulmoner emboli
- Revizyon gereksinimi
görülebilir.
Riskler uygulanacak rekonstrüksiyona özgü olarak değerlendirilmelidir.
Dr. Fatih Ceran'ın Meme Rekonstrüksiyonuna Yaklaşımı
İlk soru:
“İmplant mı, flep mi?”
olmamalıdır.
Önce:
Hangi onkolojik ameliyat yapılacak?
Mastektomi daha önce yapıldı mı?
Rekonstrüksiyon eş zamanlı mı, gecikmiş mi?
Meme deri zarfı korunmuş mu?
Meme başı onkolojik olarak korunabilir mi?
Kalan derinin kalitesi ve kanlanması nasıl?
Hasta radyoterapi aldı mı?
Radyoterapi planlanıyor mu?
Ne kadar meme hacmi gerekiyor?
Karşı meme nasıl?
Yeterli donör doku var mı?
Karında eski ameliyat izleri var mı?
Karın duvarı nasıl?
İmplant için yeterli yumuşak doku örtüsü var mı?
Expander daha kontrollü bir seçenek mi?
Direkt implant uygun mu?
Bu doku ortamında otolog rekonstrüksiyon daha uygun mu?
Hasarlı derinin yalnızca genişletilmesi değil, sağlıklı dokuyla değiştirilmesi mi gerekiyor?
Latissimus dorsi gibi vaskülarize doku desteği gerekli mi?
Mikrocerrahi abdominal doku transferi için uygun mu?
Yağ greftleme ana rekonstrüksiyon değil, refinement amacıyla mı kullanılmalı?
Meme altı oluğu korunmuş mu?
Meme tabanı doğru yerde mi?
Karşı memeye simetri cerrahisi gerekir mi?
Meme başı–areola hangi aşamada rekonstrükte edilmeli?
Ve en önemlisi:
Rekonstrüksiyon, hastanın onkolojik tedavisini aksatmadan onunla nasıl entegre edilebilir?
Plan:
onkolojik tedavi → mastektomi anatomisi → radyoterapi → deri ve yumuşak doku kalitesi → meme tabanı ve hacmi → implant/otolog doku kararı → donör alan → simetri → sekonder refinements
şeklinde ilerlemelidir.
Amaç yalnızca:
çıkarılan meme hacmini yerine koymak değildir.
Amaç:
onkolojik öncelikleri koruyarak uygun hacim, pozisyon, sınırlar ve yumuşak doku kalitesine sahip bir meme rekonstrüksiyonu oluşturmaktır.
Meme Rekonstrüksiyonu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Meme mastektomiyle aynı anda yapılabilir mi?
Uygun hastalarda evet. Buna eş zamanlı meme rekonstrüksiyonu denir.
Mastektominin üzerinden yıllar geçtiyse meme yeniden yapılabilir mi?
Evet. Gecikmiş meme rekonstrüksiyonu yıllar sonra da uygun hastalarda gerçekleştirilebilir.
İmplant mı yoksa DIEP flep mi daha iyidir?
Biri herkes için daha iyi değildir. Radyoterapi, doku kalitesi, vücut yapısı, önceki ameliyatlar ve hastanın beklentileri yöntemi belirler.
Tissue expander nedir?
Meme deri ve yumuşak doku zarfını aşamalı olarak genişletmek için kullanılan geçici bir cihazdır.
DIEP flep nedir?
Alt karın deri ve yağ dokusunun, rektus kası mümkün olduğunca korunarak mikrocerrahiyle memeye taşınmasıdır.
DIEP ile TRAM aynı mıdır?
Hayır. DIEP perforatör bazlıdır ve rektus kasını korumayı hedefler; TRAM tekniklerinde değişen miktarda rektus kası kullanılır.
Radyoterapi sonrası meme rekonstrüksiyonu yapılabilir mi?
Evet. Ancak radyoterapi doku kalitesini önemli ölçüde değiştirdiği için rekonstrüksiyon yönteminin seçiminde kritik rol oynar.
Kendi yağım meme rekonstrüksiyonunda kullanılabilir mi?
Evet. Yağ greftleme özellikle kontur düzeltmeleri ve yumuşak doku desteğinde kullanılabilir; ancak her hastada tek başına tüm memenin rekonstrüksiyonuna eşdeğer değildir.
Mastektomide meme başı korunabilir mi?
Uygun hastalarda nipple-sparing mastektomi yapılabilir. Karar öncelikle onkolojik güvenliğe göre verilir.
Meme başı çıkarılmışsa yeniden yapılabilir mi?
Evet. Seçilmiş hastalarda daha sonraki aşamada meme başı rekonstrüksiyonu ve areola tatuajı yapılabilir.
Rekonstrükte memede duyu olur mu?
Mastektomi sonrası duyu genellikle değişir. Bir miktar geri dönüş olabilir ancak normal ameliyat öncesi duyu garanti edilemez.
Problemli implant rekonstrüksiyonu kendi dokumla değiştirilebilir mi?
Seçilmiş hastalarda implant çıkarılarak otolog doku ile yeni bir rekonstrüksiyon yapılabilir.
Rekonstrükte meme karşı memeyle tamamen aynı olur mu?
Mükemmel simetri garanti edilemez. Gerektiğinde karşı memeye simetri cerrahisi uygulanabilir.
Meme rekonstrüksiyonu tek ameliyatta biter mi?
Her zaman değil. Ana rekonstrüksiyondan sonra yağ greftleme, simetri, skar veya meme başı–areola rekonstrüksiyonu gibi ek aşamalar gerekebilir.